مارك هادون و رمان جديد

جزیره‌های آلبالویی
مارک هادون و رمانی جدید
سید مصطفی رضیئی

A Spot of Bother. Mark Haddon. Vintage, 2006 UK

منتشر شده در روزنامه ي كارگزاران - سه شنبه 24 تير ماه هشتاد و هفت

توضیح: مارک هادون نویسنده، توصویرگر و سناریونویس، پانزده کتاب برای کودکان کار کرده و جوایز گوناگونی را به این خاطر برده است. اولین رمان نوجوانان‌ش، «حادثه‌يی عجیب برای سگی در شب»، از پرفروش‌های جهان و برنده‌ی هفده جایزه‌ی ادبی مختلف بود که در ایران توسط نشر کاروان و نشر افق در دو ترجمه‌ی مختلف به بازار کتاب آمد. اولین رمان بزرگ‌سال‌اش، «نقطه‌ی آزار» در سال 2006 در انگلستان منتشر شد. مجموعه شعر او نیز، با نام «اسب سخن‌گو و دختر غم‌گین و ده‌کده‌یی زیر دریا»، در سال 2005 منتشر شده است.

از عمق به سطح

رمان جدید آقای هادون با یک هجوم آغاز می‌شود. هجوم افکار پریشان جورج، مردی میان‌سال که برای خرید لباس رفته و ناگهان خود را در میان خیابانی ناآشنا می‌یابد، گیج که چه شده است؟‌ زمان را گم کرده و مکان را از دست داده بود. آدم‌های رمان هادون، در یک گیجی پیش می‌روند، گیج که چه بر سرشان دارد می‌آید؟ کجا هستند؟‌ چه شده است؟

رمان 144 فصل کوتاه دارد، هر فصل یک راوی: جورج پدر خانواده. ژان همسرش که دوستی به نام دیوید دارد. کیتی دختر خانواده. رِی نامزد کیتی. جیمی پسر خانواده و دوست‌ش تونی. و جاکوب، پسر کیتی از ازدواج پیشین. آدم‌های «نقطه‌ی آزار» ساده‌اند، ساده و معمولی، و یک چیز همه را به اوج آشفته‌گی می‌رساند: کیتی می‌خواهد دوباره ازدواج کند، با مردی به اسم رِی، همه‌ی اعضای خانواده از یک چیز مطمئن هستند: این دو تا هم‌دیگر را دوست ندارند. همه مانده‌اند با این ماجرا چه جوری کنار بیایند. همه گیج هستند. بدجوری گیج هستند.

آقای هادون شگفت‌انگیز

در اولین رمان، مارک هادون ثابت کرده بود که نویسنده‌یی شگفت‌انگیز است: «حادثه‌یی عجیب ...» انبوهی بود از تصویر‌های کلیشه که از دید پسری با بیماری مغزی، با تصویرسازی‌یی تازه بیان می‌شد: پسری که عشق و محبت را نمی‌فهمید و همه چیز برایش شکل‌های ریاضی بودند. در رمان جدید آقای هادون، شخصیت اصلی رمان، جورج، بیمار است: توهم داشتن سرطان پوست و نمی‌تواند این موضوع را با بقیه مطرح کند، دکتر هم می‌گوید مشکل او یک مشکل ساده‌ی پوستی بیشتر نیست که با پماد در دو هفته حل می‌شود. جیمی انبوهی از مشکلات در درک دنیای اطراف‌ش دارد: باید بزرگ شدن را قبول کند و از خودخواهی دست بردارد و عشق را قبول کند. جاکوب، پسر کوچک و جالب‌ترین شخصیت رمان، دارد دنیا را می‌فهمد. در زمانی که مواجه با ادواج مادر شده و دو تا پدر دارد و این واقعا دارد اذیت‌ش می‌کند: اون‌ها دوست‌ش دارند؟‌ کیتی و رِی دارند هم‌دیگر ر امی‌فهمند. ژان تنهایی را در دستان دیوید رها می‌کند، پیرمردی که به دنبال آغاز زنده‌گی جدیدی برای خود است. همه در یک نقطه به هم می‌رسند: ازدواج پیش رو. ازدواجی آزاردهنده که شخصیت‌های رمان را به اوجی جنون‌آمیز می‌کشاند: جایی که همه باید با خودشان رو‌به‌رو شوند، با تصویر واقعی خودشان. یک توفان سهمگین و خانمان سوز در راه است. توفانی کوبنده.

تنها شخصیت‌پردازی رمان و داستان جذاب‌ش نیست که خواننده را محسور اثر نگه می‌دارد، نثر کتاب خیره‌کننده است:‌ جمله‌هایی کوتاه، خیلی کوتاه. پاراگراف‌های کوتاه، اغلب خیلی خیلی کوتاه. کلمات ساده، واقعا ساده. فصل‌هایی کوتاه. اثر انبوهی است از تصویرهای کوتاه که در کنار هم یک پازل را پر می‌کنند: پازلی از تصویر هولنک یک توفان. یک گردباد. یک هجوم: قرار است دو نفر با هم ازداوج کنند، و بقیه ... سوال همین است: و بقیه؟

نقاشی با فراغ‌بال

پانصد و سه صفحه رمان نوشتن کار ساده‌یی نیست. تبدیل آن به یک اثر پرفروش و تحصین شده هم کار ساده‌یی نیست. مارک هادون در این زمینه تبحر کافی دارد، انگار دست‌های او ساخته شده آند تا شاهکار خلق کنند. شاهکارهایی که هر کدام لبریز از تابلوهای نفس بُر نقاشی هستند.

«نقطه‌ی آزار» با آرامش تمام نویسنده شروع می‌شود. قدم به قدم و با خونسردی تمام شخصیت‌ها برای ما ساخته می‌شوند، پرداخته می‌شوند، با گوشه و کنار زنده‌گی آن‌ها آشنا می‌شویم و بعد همه به سمت اوج داستان کشیده می‌شویم: جیمی از دوست‌ش جدا می‌شود، سر این ازدواج لعنتی. کیتی و رِی دعوا می‌کنند و رِی می‌گذارد می‌رود. جاکوب فکر می‌کند هیچ‌کس دوست‌ش ندارد. ژان دارد از نگرانی می‌میرد و دیوید تنها امید است. جورج هر لحظه بیشتر درون تنهایی و مرگ خودخواسته‌اش فرو می‌رود: سرطان توهمی دارد پوست‌ش را می‌بلعد و دکترها نمی‌فهمند و ناگهان خودش را پیدا می‌کند با انبوهی از لکه‌ةا روی پوست، دکترها همه چیز را ساده می‌گیرند، تلاش‌ می‌:ند با قیچی پوست بیمار را بکند، تلاش‌ش ختم به نوعی خودکشی می‌شود. همسرش او را نجات می‌دهد. همه تنها هستند. همه درون جزیره‌های خود تنها هستند. ازدواج می‌خواهد همه را به هم برساند: توفان نابود می‌کند و توفان می‌سازد؛ زنده‌گی قدم‌های خودش را پیدا می‌کند، به سوی آینده، به سوی خوشبختی. شاید به سوی خوشبختی.

روزنه‌های نور و امید

هادون با خونسردی غریب‌اش رمان را پیش می‌برد. ابرهای تیره را بر فراز اثر برهم می‌تند و آسمان تیره می‌شود و تیره‌تر. ناگهان رعد می‌زند: و باران می‌بارد. جاکوب همه چیز را قبول می‌کند. جورج به سطح واقعیت نزدیک می‌شود. دیوید و ژان از هم دست خواهند شست. جیمی خودش را پیدا می‌کند،‌ دوباره همراه تونی می‌شود. کیتی و رِی می‌فهند که واقعا عشق را دارند، عشق هم را دارند. همه به سطحی از آرامش نزدیک می‌شوند و ازدواج رخ می‌دهد، در اوج رمان، وقتی پدر هنوز آشفته، مفصل در باب مرگ سخنرانی می‌کند و هنگام خروج از میان جمع مهمان‌ها، بر روی دیوید می‌پرد و سعی می‌کند خِرخِره‌اش را با دندان بجود. رمان در حالی تمام می‌شود که همه به سمت روزنه‌ةای امید می‌نگرند، شاید آینده چیزهای تازه‌يی برای نشان دادن داشته باشد.

غیرممکن

مارک هادون یک نویسنده است، در این شکلی نیست. یک نویسنده‌ی واقعی که ماندگار می‌نویسد. تنها اثر منتشر شده‌اش در زبان فارسی نشان داد که خوب هم توی ایران جواب می‌دهد. با دو ترجمه که در کنار هم پیش رفتند. حال «نقطه‌ی آزار» نمی‌تواند به زبان فارسی منتشر شود:‌ بخش عمده‌یی از آن اجازه‌ی چاپ در ایران را به دست نخواهد آورد. و این یک افسوس، که جدیدترین اثر نویسنده‌یی شناخته شده را در ایران نمی‌توان به فارسی خواند؛ حیف.

لينک ثابت | 06:03 AM