« مرجانه، آذر و کن: لطفا نترسید، کاری ندارند، گاز هم نمی گیرند | Main | آلن آلدا: هیچ وقت سگ ات را خشک نکن »

جهت یابی فحش در ترجمه

امیر مهدی حقیقت این روز ها چند پستی در مورد فحش و ترجمه در وبلاگ اش منتشر کرده است. مبحث کار شده در وبلاگ آقای حقیقت، بیشتر حول پیدا کردن معنی مناسب در مورد یک فحش مشخص است و اینکه چقدر معانی جالبی در این مورد پیدا می شوند. پست امروز وبلاگ من، ارتباطی موازی با مطالب وبلاگ آقای حقیقت دارد، می خواهم در مورد کلیت فحش دادن و اینکه چه چیزی چه وقت فحش می شود و چه وقت فحش نمی شود، صحبتی کوتاه داشته باشم.

مقدمه

در سال دو هزار، استیفن کینگ (نویسنده ی فوق العاده مشهور آمریکایی و خالق کتاب هایی با تیراژ های میلیونی) یک کتاب مهم منتشر کرد به اسم: درباره ی نوشتن. بخش اول کتاب به روایتی از کودکی نویسنده تا وقتی که اولین کتاب اش را منتشر می کند می پردازد. در بخش دوم به صورتی جدی مبحث نوشتن، روش های کار کردن اش و نکته هایی که لازم می داند گوشزد کند، آورده شده اند. بخش سوم، روایت نوشتن همین کتاب است، اینکه میانه نوشتن بخش اول و بخش دوم کتاب تصادف می کند (در سال 1999، موقع پیاده روی ماشینی به او می زند و سه ماه در بیمارستان بستری می شود) و اینکه چگونه دوباره توانسته بنویسد، جذاب ترین بخش کتاب. آخر سر هم یک لیست از کتاب هایی که فکر می کند باید بخوانیم، آورده شده اند.

استیفن کینگ، در این کتاب، بار ها و بار ها، در جاهای مختلف می گوید:

Fuck about it

اول – فحاشی ظاهرا یکی از جنبه های زندگی مدرن و فرهنگ غربی / آمریکایی (یا همان فرهنگ روز جهان) است. تقریبا فیلم یا کتابی وجود ندارد که آکنده از کلمات توهین آمیز نباشد. ولی واقعا چه وقت یک کلمه فحش می شود و چه وقت فحش نمی شود؟ استاد ترجمه ام در دانشگاه، آقای کلاهی، یک بار این مبحث را پیش کشیدند و عنوان کردند که شب قبل از کلاس، فیلمی تماشا می کرده اند که دختری جوان و زیبا در کلامش مرتبا کلمات خشن استفاده می کرده اند. گفتند نباید فکر کنیم که این ها فحش هستند و این خانوم جوان موجودی خیابانی تشریف دارند. این کلمات صرفا بیان خشمگینی از آن چیزی هستند که برای ایشان رخ داده. گفتند موقع ترجمه باید حواسمان جمع باشد داریم چه کار می کنیم.

دوم – در سه فیلم مختلف، سه شخصیت مختلف، در سه جای مختلف، این عبارت را استفاده می کنند:

Fuck You

در اولین روایت، شخصیت داستان با گفتن این عبارت دارد می گوید: جدی می گی؟
در دومین روایت، شخصیت داستان با گفتن این عبارت دارد می گوید: شوخی می کنی؟
در سومین روایت، شخصیت داستان با گفتن این عبارت دارد می گوید: گه خوردی.

سوم – جهت یابی فحش بودن یا نبودن یک عبارت خیلی مهم است. خیلی جاها اصلا چیزی که ما داریم می خوانیم، فحش نیست. صرفا یک بیان خشمگین، یک شوخی مضحک، یک عبارت خبری، یک عبارت عادی بدون هیچ معنای مشخصی، یا فقط خالی کردن راوی است. در هر فضا، در هر جمله و در هر مکانی معنی متفاوتی برای یک عبارت مشخص پیدا می شود.

استیفن کینگ در کتاب درباره ی نوشتن، همه جا نمی گوید: گه بگیرد اش. خیلی جاها دارد می گوید: مهم نیست. فراموشش کن. چرت و پرت گفته. احمقانه است. خوب، بگذریم و ...

چهارم – ما در بیان رسمی خود مان خیلی پاکیزه هستیم. در زندگی روزمره مان، نه چندان. (برای کسانی که با این جمله مشکل دارند تجویز می شود که کمی در شهر های بزرگی مثل تهران قدم بزنند.) مشکل اصلی ای که در ترجمه فحش دیده ام، بعد از اینکه اصلا طرف فحش داده یا نه و اینکه منظورش چیست، در این است که مترجم (یا نویسنده ی) ما، در فحش دادن مشکل دارد. بابا طرف توی کتاب اش نوشته خاک تو سرت. نمی شود این را تلطیف کرد به چیز دیگری. کتاب عوض می شود. ولی مشکل در اینجا است که سنت ها و عقاید سفت و سخت شده ی درونی مترجم، به او این اجازه را نمی دهند که آزادانه قلم به دست بگیرد و ترجمه کند. و این چیزی است که به کتاب های ما آسیب می زند. مطمئنا جمع آوری یک لیست دوست داشتنی از معادل های خوب برای کلماتی که در کتاب ها و فیلم ها و موسیقی و ... وجود دارند، کار مفید و خوب و عالی ای است. ولی باید توجه داشت که یک مترجم، باید یاد بگیرد که از این معادل ها استفاده هم بکند. نه اینکه وقتی در جایی کلمه ای دید (و دست سانسور هم بالای سرش نبود) نتواند معادلی استفاده کند که ویژگی هایی متناسب با آن کلمه را در خود داشته باشد.

به عبارت دیگر، هنوز راه درازی مانده تا یاد بگیریم فحش بدهیم. و واقعیت این است که فحش دادن چندان هم کار سختی نیست. فقط باید امتحان اش کرد. خیلی وقت ها هم چیز واجبی است.

سودارو
2007-05-29
ده و پنجاه و یک دقیقه ی شب

ارسال نظر

Name:

Email Address:

URL:

Remember personal info?

Comments: (you may use HTML tags for style)